StaniSław SkalSki

Warszawa, 8 maja 1956 r.

Skalski Stanisław s. Szymona
ur. 27 listopada 1915 r., zam. Warszawa
[…]

Oświadczenie

W związku z rozmową z Obywatelem Prokuratorem Majsterem składam krótkie oświadczenie dotyczące metod śledztwa oraz traktowania mnie w więzieniu rakowieckim.

4 czerwca 1948 zostałem zatrzymany w mieszkaniu Władysława Śliwińskiego w Warszawie i w nocy przewieziony do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Następnej nocy zostałem przesłuchany przez byłego płk. Różańskiego (życiorys i jak poznałem osoby, które zamieszane były w sprawie mej). 7 lipca 1948 r. zostałem przewieziony na Mokotów, pawilon X, cela 55, gdzie zastałem Władysława Śliwińskiego. Razem z nim przebywałem ok. trzech tygodni. Jak się później domyśliłem, zostałem tam wtrącony celowo – po pierwsze, dla konfrontacji, czy wiedziałem o jego działalności, o tym niewątpliwie informował tzw. płk Ruchu Oporu Armii Krajowej Edward Kowalewski, były gestapowiec, po drugie, bym się otrzaskał wśród „speców” od spraw szpiegowskich, o których to ??? nie miałem pojęcia. Przykładowo podaję: nie wiedziałem, co znaczy „rezydent”, „siatka”, „skrzynka” itd. – o skrócie I.S. nigdy nie słyszałem.

Przy podpisywaniu sankcji w lipcu czy w sierpniu oficer inspekcyjny przezywany „Francuz” w towarzystwie oficera śledczego po raz pierwszy zaczął grozić biciem i torturami. W październiku zostałem przesłuchany na intencję Bortnowski–Lipiński i wtedy również oficer śledczy groził mi różnego rodzaju wymyślnymi torturami. Jednak nikt mnie wtedy nie trącił nawet, terroryzując tylko psychicznie. Jako „były niebezpieczny szpieg” przez 10 miesięcy nie byłem przesłuchiwany. W nocy w połowie lutego 1949 r. zostałem wyprowadzony z celi 45 pod pretekstem, że pukałem do sąsiedniej celi 44, i w pokoju oficera inspekcyjnego na II piętrze zostałem dotkliwie pobity przez inspekcyjnego, nazwiska nie znam – mocno zbudowany, szatyn, długie, gęste włosy, zaczesany do góry, znany więźniom jako nieprzeciętny sadysta, oraz przez oddziałowego, którego nazywano „Poniatowskim” z uwagi na długie baczki. Wymuszano na mnie, bym się przyznał do rzeczy niepopełnionej – spałem, gdy mnie wzięto do celi. Bito mnie miedzianym drutem i kluczem – po operacji byłem cały granatowy, niewiele brakowało, a „Poniatowski” byłby mi wybił oko kluczem. Pokrwawionego zaprowadzono mnie do celi. Gdy powiedziałem inspekcyjnemu, że jutro zamelduję ppłk. Serkowskiemu, co się tu działo, odpowiedział, że „właśnie ppłk Serkowski kazał nam tobą zaopiekować się”.

Gdy po dwóch tygodniach wezwał mnie do siebie po raz pierwszy chor. Kobylec Mieczysław, zapytał mnie, co się stało, że mam rozbite oko i czerwone białko – bałem się przyznać, skąd pochodzą te pozostałości. W okresie styczeń–marzec męczono moją narzeczoną Hannę Radzymińską na moją intencję: co noc stójki boso w bieliźnie więziennej na betonie przy wyjętych oknach. W czasie śledztwa Kobylec Mieczysław kopał i deptał po palcach do tego stopnia, że paznokcie schodziły. Proszę w tej sprawie przesłuchać Hannę Radzymińską.

17 (lub później) marca 1949 r. zostałem zaprowadzony do oficera śledczego Midro (nie znałem jego nazwiska przedtem, gdyż protokoły podpisywał po mnie – z akt sprawy sądzę, że to on), który rozpoczął śledztwo od bicia, kopania, przysiadów, sadzaniem na nóżce od taboretu, wyrywaniem włosów itd. Trwało to od godz. 8.00 rano do 4.00 po południu i ciągle padało jedno zdanie: „Mów, skurwysynu, o swojej działalności szpiegowskiej”. To była sobota. W poniedziałek rozpoczęło się to samo – w pewnym momencie kończyny rąk stały się białe i straciłem całkowicie władanie – myślałem, że to paraliż. Wezwano natychmiast lekarza – więźnia, Niemca Sajbolta. Rozebrano mnie do pasa i na stole zaczęto rozcierać, po czym dostałem jakiś płyn do picia. Stan ten minął i na pół godziny wróciłem do celi. Po powrocie do pokoju śledczego ponownie rozpoczęło się to samo. W pewnym momencie do gabinetu wszedł ppłk Humer, udając, że jest zaskoczony tym, co się tu dzieje, siedziałem wówczas na nóżce od stołka. Krótko trwała przemowa ppłk. Humera, przy której obecny już był ppłk Serkowski, że winienem „kajać się” i jako rezydent dobrze zakonspirowany wyłuszczyć całą prawdę. Potem popłynął stek „wykwintnych wyrazów” i rozpoczęła się „operacja”. Kotary zaciągnięto i do pokoju wszedł z kilkoma różnego kalibru gumami mjr Szymański. Midro, Szymański, Serkowski i Humer znęcali się nade mną, bijąc gumami od pięt do głowy do późnej godziny popołudniowej – w czasie trudno mi było się zorientować, gdyż omdlewałem i nie miałem poczucia czasu. Nie opisuję szczegółów, bo uważam, że to jest nieistotne. Gdy ledwie mogłem się ruszać, ppłk Humer powiedział: „No, niech się teraz ochłodzi, bo mu za gorąco”. Zaciągnięto mnie do karca i nago osadzono wśród nieczystości ludzkich. Zdaje się, że na drugi dzień, a może później, zaprowadzono mnie do pojedynki i Midro, sugerując, co mam pisać, kazał mi zanotować akt samooskarżenia – ok. tygodnia trzymano mnie na pojedynce, nie pozwalając spać. Dalszym śledztwem i produkowaniem fałszywych protokołów z biciem włącznie zajmował się Midro. Końcową fazę śledztwa prowadził chor. Kobylec, który mnie nigdy nie uderzył, natomiast terroryzował stale, że jeśli nie podpiszę, to znów zacznie się „robota na gorąco”. Każdą moją wypowiedź fałszował, zmieniając sens. Nie miałem sił z tak perfidnym bezprawiem toczyć jakiejkolwiek walki. Wolałem przyjąć najgorszy wyrok i śmierć, byle prędzej to się skończyło. Psychicznie nie byłem w stanie trwać i być świadkiem tak perfidnego wyniszczania ludzi, tak okrutnego sadyzmu, jaki panował w ówczesnym okresie w pawilonie X. Śmierć wydawała mi się zbawieniem i wolałem stać się ofiarą tych zbrodniarzy, nie mając żadnych szans obrony przed fałszem i kłamstwem. O łaskę po wyroku śmierci nie prosiłem! Najbardziej znęcali się nad więźniami na X-tce przodownik Szymański, późniejszy inspekcyjny, oraz „Poniatowski” (nazwisko nieznane).

[Kiedy byłem] na celi ogólnej po ułaskawieniu, kwiecień 1951 r., wtrącono mnie do karca na siedem dni (co trzeci dzień jedzenie). Spałem na betonie – kara za wrzucenie papierosów do celi K.S.-owej, którą pozbawiono zakupów. 16 czerwca 1950 r. wezwany zostałem do byłego płk. Różańskiego, który prawdopodobnie chciał mnie wziąć jako „koronnego” świadka w sprawie Turnera. Pułkownik Różański wyraził się m.in. w ten sposób: „Tak, panie Skalski, ode mnie zależy, czy panu główka spadnie”. Chciał widocznie, bym ratując swoją głowę, zeznawał we właściwy sposób na intencję Turnera.

Przy tej rozmowie był obecny ppłk Serkowski. Po raz pierwszy wówczas nadmieniłem Różańskiemu, że ppłk „szpakowaty”, Anglik, który rzekomo mnie werbował na terenie Anglii, w ogóle nie istnieje, że chociaż już osiwiał, ale się jeszcze nie urodził – postać fikcyjna. Różański, wściekły, że z tej materii nic nie będzie, zwymyślał mnie najgorszymi słowami i kazał ppłk. Serkowskiemu przenieść mnie na X pawilon i zaopiekować się mną. Od czerwca do 12 marca 1951 r., [kiedy byłem] wówczas pod karą śmierci, starano się wytrącić mnie z równowagi psychicznej, stosując różne szykany.

Po przyjeździe do Rawicza 27 kwietnia 1951 r. od razu zaopiekowano się mną we właściwy sposób. Pojedynka, potem karcer, a 10 marca 1952 r. zamknięto mnie w ciemnicy na dwa tygodnie, karmiąc co drugi dzień. Wyszedłem spuchnięty z zapaleniem stawów. Po otrzymaniu jednego zastrzyku bezpośrednio po wyjściu nie mogłem dostać się do lekarza przez sześć tygodni. Na skutek tych przejść zachorowałem na anemię, kurzą ślepotę i reumatyzm. Nie udzielono mi wówczas pomocy lekarskiej, dopiero w październiku dostałem się do szpitala. Argumentem nieleczenia mnie był wyrok i artykuł. Dopiero po wizycie w sierpniu 1952 r. naczelnika 2. Departamentu więziennictwa i po długiej z nim rozmowie dano mi zupełny spokój na terenie więzienia w Rawiczu.

Zaznaczam, że o wszystkim pisałem już z Rawicza w sierpniu 1953 r. na skutek wizyty prokuratora z Generalnej Prokuratury, to samo powtórzyłem w prośbach swoich w styczniu 1955 r. i lutym. Powyższe zeznania są w moich aktach.