„Ulica po ulicy, człowiek po człowieku…” – oficjalny spot projektu
Świadkowie totalitaryzmu odzyskują głos
„Zapisy Terroru” to jeden z największych zbiorów świadectw ludności cywilnej okupowanej Europy. Publikujemy tu relacje świadków – obywateli polskich, którzy podczas II wojny światowej doświadczyli cierpienia ze strony dwóch totalitaryzmów: niemieckiego i sowieckiego. W świadectwach kryją się osobiste przeżycia tysięcy ofiar zbrodni totalitarnych, ich rodzin i bliskich.
Zeznania, gromadzone przez Główną Komisję Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, były dotychczas rozproszone i zamknięte w archiwach. Relacje Polaków, którzy opuścili Związek Sowiecki wraz z Armią Andersa, zbierane od 1943 r. na Bliskim Wschodzie, trafiły po wojnie do amerykańskiego Instytutu Hoovera. Świadectwa o Polakach pomagających Żydom podczas okupacji były zbierane od 1999 roku przez Komitet dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów. Dziś wszystkie one po raz pierwszy docierają do szerokiego grona odbiorców w Polsce i na świecie.
Zapisy Terroru promują wiedzę o podwójnej okupacji w Polsce i utrwalają pamięć o ofiarach totalitaryzmów.
świadectwa w języku polskim
świadectwa w języku angielskim
Ukraińcy świadczą o rosyjskich zbrodniach
„Zapisy Terroru” jako miejsce publikacji świadectw Ukraińców, którzy doświadczyli cierpienia w wyniku rosyjskiej agresji rozpoczętej w 2022 r. zostały wybrane nieprzypadkowo. Funkcjonująca od kilku lat baza świadectw to jeden z największych zbiorów świadectw ludności cywilnej okupowanej podczas II wojny światowej Europy. Materiały dokumentujące obecną wojnę na Ukrainie wskazują na uniwersalny charakter mechanizmów zbrodni popełnianych przez okupantów, kierujących się nienawiścią, brak poszanowania ludzkiego życia, agresją wobec cywili i poczuciem bezkarności.
W relacjach zebranych przez Centrum Lemkina znajdują się opisy zbrodni popełnionych przez rosyjską armię na Ukraińcach. Świadectwa w formie pisemnych ankiet oraz notacji filmowych w przeciwieństwie do zeznań złożonych przed prokuraturą, nie są utajnione, dlatego za pośrednictwem „Zapisów Terroru” wszyscy mogą dowiedzieć się o rosyjskim terrorze. Jesteśmy świadomi tego, że wiedza to potężne narzędzie. Mamy nadzieję, że uda się zapisać zbrodnie popełnione przez Rosjan w pamięci świata, a sprawców rozliczyć.
Kolekcje
Przeciw chrześcijaństwu – represje wobec Kościoła
Wyniszczyć naród – inteligencja, instytucje, kultura
Mordy w ruinach stolicy – rozstrzelania na terenie dawnego Getta
Niemcy w Radomiu – egzekucje na Firleju
Więzienia NKWD – aresztowanie, wyrok, śmierć
W bydlęcym wagonie – droga na Wschód
Niemcy w Kielcach – zbrodnie na Wzgórzu Zamkowym
Rządy terroru – egzekucje na ulicach Warszawy
Kozielsk – polscy oficerowie w niewoli
Terror na wsi – przypadek Michniowa
Radom 1942 – cena oporu
Ludobójstwo na Woli – wyrok śmierci na dzielnicę
Pawiak – warszawskie miejsce kaźni
Treblinka – kompleks zagłady polskich Żydów
Rzeź Ochoty – cierpienie dzielnicy
Zbrodnie w „dzielnicy policyjnej” – dramat powstańczej Warszawy
Wbrew człowieczeństwu – pacyfikacje warszawskich szpitali
Niemoc i groza – kobiety w okupowanej Polsce
Strach i upokorzenie – kobiety na zesłaniu
Mapa świadectw
Sprawdź co podczas II wojny światowej spotkało mieszkańców Twojej miejscowości, ulicy lub domu. Dowiedz się, gdzie w trakcie wojny rozpoczętej w 2022 roku Ukraińców spotkały represje ze strony Rosjan.
Miejsca aresztowań i łapanek, ciężkie więzienia, obozy koncentracyjne, miejsca tortur, wywózek i egzekucji – mapa pozwala krok po kroku śledzić losy ludzi, którzy doświadczyli okrutnego terroru.
![](https://zapisyterroru.pl/style/dlibra/default/images/map-marker-blue.png)
Wybierz na mapie miejsce, w którym rozegrały się opisane przez świadków wydarzenia podczas II wojny światowej
![](https://zapisyterroru.pl/style/dlibra/default/images/map-marker-yellow.png)
Wybierz na mapie miejsce, w którym rozegrały się opisane przez świadków wydarzenia podczas rosyjskiej agresji na Ukrainę
![](https://zapisyterroru.pl/style/dlibra/default/images/mcb1.png)
![](https://zapisyterroru.pl/style/dlibra/default/images/mcy1.png)
Przybliż, aby zobaczyć lokalizacje poszczególnych świadectw
Liczba świadectw z danej lokalizacji
Ostatnio dodane
Żukowski Tadeusz
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1943.05.07-1943.12.25
LokalizacjaŁokacze (Ukraina) Koszów (Ukraina) Torczyn (Ukraina) Łuck (Ukraina) Liniów (Ukraina) Wólka Sadowska (Ukraina) Granatów (Ukraina) Jesionówka (Ukraina) Włodzimierz (Ukraina), koordynaty: 50.84294439829443, 24.33261702449536 Hrubieszów
Żołędziewski Zygmunt
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1942.11.13-1943.06.24
LokalizacjaObórki (Ukraina), koordynaty: koordynaty: 50.990439, 25.773145 Taraż (Ukraina) Cumań (Ukraina) Marianówka (Ukraina) Hołodnica (Ukraina) Borowa (Ukraina) Parośla (Ukraina) Zamoście (Ukraina) Zaułek (Ukraina) Nierucze (Ukraina) Halinówka (Ukraina) Koźle (Ukraina) Chołoniewicze (Ukraina)
Wysocki Tadeusz
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1942.09-1943.05.31
LokalizacjaHrada (Ukraina) Obórki (Ukraina) Niesześć (Ukraina) Łamane (Ukraina) Antonówka (Ukraina) Przebraże (Hajowe, Ukraina)
Wolak Mieczysław
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1943-1943.08
LokalizacjaKrzemieniec (Ukraina) Berzełupy (Ukraina) Krawatka (Ukraina)
Wilk Leon
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1939.09.01-1957
LokalizacjaSmerydyń (Kryżiwka, Ukraina) Gliniszcze (Ukraina) Kiwerce (Ukraina) Sokul (Ukraina) Młynek (Ukraina) Rożyszcze (Ukraina) Popowski Ostrów (Ukraina) Nawóz (Ukraina) Susk (Ukraina) Borowicze (Ukraina) Topolno (Ukraina) Helenówka (Ukraina) Katerynówka (Ukraina) Olganówka (Ukraina) Swoz (Ukraina) Retowo (Ukraina) Sitarówka (Ukraina) Klepaczów (Ukraina) Pieńki (Ukraina) Krowatka (Ukraina) Dorosinie (Dorosyni, Ukraina) Rudnia (Ukraina) Michalin (Ukraina) Torczyn (Ukraina) Ulaniki (Ukraina) Pożarki (Ukraina) Wasylówka (Ukraina) Retówka (Ukraina) Dymitrówka (Ukraina) Chorochoryn (Ukraina) Matyldów (Ukraina) Gaj (Ukraina) Łuck (Ukraina) Duchcze (Ukraina) Wełnianka (Rożyszcze) Jezioro (Ukraina) Zalisce (Ukraina) Kijarz (Ukraina) Perespa (Ukraina)
Wardach Hieronim
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1941.07.01-1944.03
LokalizacjaKijarz (Ukraina) Rożyszcze (Ukraina) Kiwerce (Ukraina) Katerynówka (Ukraina) Olganówka (Ukraina) Rudnia (Ukraina) Wełnianka (Ukraina) Sitarówka (Ukraina) Klepaczów (Ukraina) Adamówka (Ukraina) Matyldowa (Ukraina) Retowo (Ukraina) Kopaczówka (Ukraina) Sokul (Ukraina) Elżbietyn (Ukraina), koordynaty: 50.92524054222905, 25.35332705447704 Gaj (Ukraina) Łuck (Ukraina)
Wardach Hieronim
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1943-1943
Lokalizacja-
Urban Tadeusz
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1943.06-1943.06
LokalizacjaKarolówka (Ukraina)
Turowski Józef
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1943.03.03-1944.01.13
LokalizacjaLepan (Ukraina) Przebraże (Hajowe, Ukraina) Rafałówka (Ukraina) Omelno (Ukraina) Granatów (Ukraina) Jesionówka (Ukraina) Grabowiec (Ukraina) Wólka Sadowska (Ukraina) Zofiówka (Ukraina) Huta (Ukraina) Marianówka (Ukraina) Woronczyn (Ukraina) Jeziorce (Ukraina) Antonówka (Ukraina) Ożdżary (Ukraina) Ołyka (Ukraina) Łuck (Ukraina) Zautrce (Ukraina) Torczyn (Ukraina)
Tchórzewski Józef 04.10.1918, Jeziorany Szlacheckie (Ukraina)
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1941.04-1943.06.19
LokalizacjaJeziorany Szlacheckie (Ukraina) Łuck (Ukraina) Antonówka (Ukraina)
Średzińska Stanisława
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1944.01.31-1944.02.07
LokalizacjaAntonówka (Ukraina) Łuck (Ukraina)
Sobotko Mieczysław
TematLudobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich – Wołyń
Data wydarzenia1943.03.07-1943.08
LokalizacjaSarny (Ukraina) Łuck (Ukraina)
Zobacz koniecznie
Plewako Kama
TematZbrodnia katyńska - pamięć ocalona
Data wydarzenia1939.09-1944
LokalizacjaStarobielsk (Ukraina), Obóz jeniecki NKWD Modlin
Kutzner Maria 02.02.1940, Szelest
TematTajne nauczanie – Warszawa
Data wydarzenia1939-1945
LokalizacjaWarszawa, Pawiak, ul. Dzielna 24/26 Pruszków, Dulag 121 Włocławek Zakrzew (pow. radomski)
Malinowska Jadwiga
TematTajne nauczanie – Małopolska
Data wydarzenia1939-1945
LokalizacjaDobromil Przemyśl, Zakład karny, ul. Rokitniańska 1 Tarnów (woj. małopolskie), Zakład karny, ul. Konarskiego 2 KL Auschwitz-Birkenau Starościce
Gruszka Jan
TematPrzerwane dzieciństwo – Zamojszczyzna
Data wydarzenia1944.06-1944.08
LokalizacjaJarosław (woj. podkarpackie) Drogojówka Chyżowice Drohiczany Rozkoszówka Uchanie KL Majdanek Trzeszczany Pierwsze
Sendler Irena 15.02.1910, Warszawa
TematKościół katolicki z pomocą Żydom
Data wydarzenia1939-1945
LokalizacjaTurkowice (pow. hrubieszowski), Monaster Opieki Matki Bożej Warszawa, Dom ks. Boduena, ul. Nowogrodzka 75 Warszawa, Getto
Liberman Dawid 17.01.1912, Sosnowiec
TematSonderkommando Auschwitz-Birkenau – świadkowie Zagłady
Data wydarzenia1942.06.07-1944
LokalizacjaKL Auschwitz II (Birkenau) Mechelen (Belgia), SS-Sammellager Mechelen KL Auschwitz II (Birkenau), Kanada KL Auschwitz II (Birkenau), Komory gazowe i krematoria nr II, III, IV, V KL Auschwitz II (Birkenau), „Biały Domek” Niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau
Kłodziński Stanisław 04.05.1918, Kraków
TematAuschwitz-Birkenau – niemiecka fabryka śmierci
Data wydarzenia1940-1944
LokalizacjaBydgoszcz KL Auschwitz II (Birkenau) KL Auschwitz I, Blok 11 i Ściana Śmierci KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I KL Auschwitz I, Blok 10 KL Auschwitz I KL Auschwitz II (Birkenau), Komory gazowe i krematoria nr II, III, IV, V KL Auschwitz II (Birkenau), „Biały Domek” Sosnowiec (woj. śląskie) Dęblin
Pietrzykowski Tadeusz 08.04.1917, Warszawa
TematPierwsi w Auschwitz – transport z Tarnowa
Data wydarzenia1940.06.14-1945.01.27
LokalizacjaKL Auschwitz I Babice (pow. oświęcimski), Obóz pracy rolnej (filia KL Auschwitz-Birkenau) KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I Niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau Międzybrodzie Bialskie, Obóz pracy przymusowej (filia KL Auschwitz-Birkenau) Tarnów (woj. małopolskie) KL Dachau (Niemcy) Rajsko (pow. oświęcimski) KL Sachsenhausen (Oranienburg, Niemcy)
Kozubski Zygmunt 01.01.1887, Siepraw
TematKościół prześladowany
Data wydarzenia1939.10.03-1945.01
LokalizacjaWarszawa, Getto Grójec (pow. grójecki)
Jaworska Kazimiera 1900
TematArchipelag Gułag – Azja Centralna
Data wydarzenia1940.03.20-1942.02.29
LokalizacjaKarabasz (Rosja, obwód czelabński) Grodno (Białoruś), ul. Mickiewicza 6 Pocieszka (Staszów, woj. świętokrzyskie) Mińsk (Białoruś), Więzienie „Wołodarka”, ul. Waładarskaha 2 Karłag (Kazachstan) Akoj (Prostornoje, Kazachstan) Turkiestan (Kazachstan)
Grabosz Ludwika 1879?
TematTragedia radomskiej Fabryki Broni
Data wydarzenia1942.09-1942.12
LokalizacjaRożki, Stacja kolejowa Radom, ul. Ogrodowa 12 (ul. Wyszyńskiego 12) Radom, ul. Rwańska
Iwańczuk Stanisława 15.08.1922, Zamłyń (dziś: Ukraina)
TematNa zesłaniu – Obwód archangielski
Data wydarzenia1940.02.10-1942.11
LokalizacjaRymacze (Ukraina) Archangielsk (Rosja, obwód archangielski), Stacja kolejowa Rejon kadamżajski (Kirgistan, obwód batkeński) Ust-Niamo (Rosja, obwód archangielski)
Najczęściej oglądane
Cichoński Stefan Teofil 20.12.1891, Radom
TematPruszków – miasto wypędzonych
Data wydarzenia1944.08.01-1944
LokalizacjaPruszków, Dulag 121 Warszawa, ul. Dantyszka 1
Karcz Jan 27.08.1915, Skalbmierz
TematMasowa eksterminacja – KL Neuengamme
Data wydarzenia1940.04.06-1945.05.03
LokalizacjaKL Neuengamme (Hamburg, Niemcy) KL Auschwitz-Birkenau Miechów (woj. małopolskie) Kraków, Siedziba Gestapo, ul. Pomorska 2 KL Bergen-Belsen (Niemcy) Lubeka (Niemcy) Kraków, Więzienie Montelupich, ul. Montelupich 7 Zatoka Lubecka (Niemcy) Skalbmierz
Rachwał Stanisława 29.06.1906, Rudki (dziś: Ukraina)
TematSelekcja – rampa w Auschwitz-Birkenau
Data wydarzenia1942.10.12-1945.05.24
LokalizacjaNakło nad Notecią Bydgoszcz Rajsko (pow. oświęcimski) KL Buchenwald (Niemcy) KL Ravensbrück (Niemcy) Poznań Poręba (pow. pszczyński) Kraków, Siedziba Gestapo, ul. Pomorska 2 Kraków, Więzienie Montelupich, ul. Montelupich 7 KL Neustadt-Glewe (filia KL Ravensbrück, Niemcy) Kraków, ul. Sobieskiego 5 KL Auschwitz I Bochnia, Dworzec kolejowy KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I KL Auschwitz I, Blok 10 KL Auschwitz II (Birkenau) KL Auschwitz II (Birkenau), Kanada KL Auschwitz II (Birkenau), Komory gazowe i krematoria nr II, III, IV, V KL Auschwitz II (Birkenau), Sauna KL Auschwitz-Birkenau, Rampa nr II KL Auschwitz II (Birkenau), Familienlager Theresienstadt KL Auschwitz II (Birkenau), Zigeunerfamilienlager KL Auschwitz II (Birkenau), „Czerwony Domek” KL Auschwitz II (Birkenau), „Biały Domek” KL Auschwitz-Birkenau, Lagerhaus Niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau Niemiecki obóz zagłady Bełżec Niemiecki obóz zagłady Majdanek Niemiecki obóz zagłady Treblinka Wodzisław Śląski KL Treblinka Drezdenko KL Sachsenhausen (Oranienburg, Niemcy) Drancy (Francja) Bruksela (Belgia) Zagrzeb (Chorwacja) KL Herzogenbusch (Holandia) KL Theresienstadt (Czechy) Pszczyna Pruszków, Dulag 121 KL Plaszow Berlin (Niemcy) Brzeszcze
Lurie Wanda Felicja 23.05.1911, Podkowa Leśna
TematWola '44 – ludobójstwo w Warszawie
Data wydarzenia1944.08.05-1944.08.10
LokalizacjaWarszawa, ul. Wawelberga 18 Warszawa, Fabryka Ursus, ul. Wolska 55 Warszawa, ul. Działdowska Warszawa, ul. Sokołowska Warszawa, ul. Płocka Warszawa, ul. Staszica Warszawa, ul. Skierniewicka Podkowa Leśna Pruszków, Dulag 121
Czuperska Anna 10.07.1908, Bielcza
TematPawiak, Szucha, Gęsiówka – warszawskie bloki śmierci
Data wydarzenia1940.11.24-1944.07.31
LokalizacjaWarszawa, Getto, ul. Nowolipki 29 (ul. Nowolipki 17C) Warszawa, Areszt śledczy Gestapo, al. Szucha 25 KL Majdanek Niemiecki obóz zagłady Bełżec Warszawa, Pawiak, ul. Dzielna 24/26 KL Ravensbrück (Niemcy) Warszawa, ul. Nowogrodzka 31 KL Kaiserwald (Łotwa) Sosnowiec (woj. śląskie), Obóz pracy przymusowej (filia KL Auschwitz-Birkenau)
Mandelbaum Henryk 15.12.1922, Olkusz
TematSonderkommando Auschwitz-Birkenau – świadkowie Zagłady
Data wydarzenia1944.05-1945
LokalizacjaKL Auschwitz II (Birkenau), Komory gazowe i krematoria nr II, III, IV, V KL Auschwitz II (Birkenau), Komory gazowe i krematoria nr II, III, IV, V KL Auschwitz II (Birkenau)
Tauber Henryk 08.07.1917, Chrzanów (woj. małopolskie)
TematSonderkommando Auschwitz-Birkenau – świadkowie Zagłady
Data wydarzenia1942.07-1945.01.18
LokalizacjaKL Majdanek KL Auschwitz I KL Auschwitz II (Birkenau) KL Auschwitz III (Monowitz) KL Kaiserwald (Łotwa) KL Auschwitz I, Blok 11 i Ściana Śmierci KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I KL Auschwitz II (Birkenau), Komory gazowe i krematoria nr II, III, IV, V KL Auschwitz II (Birkenau), „Biały Domek” KL Auschwitz II (Birkenau), „Czerwony Domek” KL Auschwitz II (Birkenau), Sauna KL Auschwitz II (Birkenau), Kanada Kraków, Getto Kraków, Więzienie Żydowskiej Policji Porządkowej, ul. Józefińska 37 Kraków, Więzienie Montelupich, ul. Montelupich 7 KL Buchenwald (Niemcy)
Stuhr Oskar Tadeusz 08.10.1891, Kraków
TematInteligencja na celowniku – terror wobec polskich elit
Data wydarzenia1939.11.06-1944.11
LokalizacjaKL Mauthausen-Gusen (Austria) Bydgoszcz Kraków, Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego, ul. Gołębia 24 Kraków, Siedziba Gestapo, ul. Pomorska 2 Nowy Wiśnicz, Obóz pracy przymusowej Kraków, Więzienie Montelupich, ul. Montelupich 7 Leksandrowa, Cmenarz Ofiar II wojny światowej KL Auschwitz I KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I Odrowąż (pow. konecki) KL Auschwitz I, Blok 10 KL Auschwitz-Birkenau KL Auschwitz-Birkenau, SS-Stabsgebäude KL Sachsenhausen (Oranienburg, Niemcy) Kraków, Dom Śląski, ul. Pomorska 2 KL Dachau (Niemcy) Kraków, ul. Kanonicza 11 Bochnia, Dworzec kolejowy Kraków, ul. Kalwaryjska 12
Bodnar Michał 1899?
TematEpilog Września – żołnierze polscy w niewoli sowieckiej
Data wydarzenia1939.09.17 - 1941.09.14
LokalizacjaBorki Wielkie (Ukraina) Przemyśl Wołoczyska (Ukraina) Wołoczyska (Ukraina), Obóz przejściowy Tetkino (Rosja, obwód kurski), Obóz przejściowy Krzywy Róg (Ukraina), Jeniecki obóz pracy przymusowej Złotonosza (Ukraina) Starobielsk (Ukraina), Obóz jeniecki NKWD Tockoje (Rosja, obwód orenburski) Tarnopol (Ukraina)
Dubiel Stanisław 13.11.1910, Chorzów (woj. śląskie)
TematAuschwitz-Birkenau – niemiecka fabryka śmierci
Data wydarzenia1940.11.06-1945.01.19
LokalizacjaKL Auschwitz-Birkenau Niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau
Kula Michał 07.09.1912, Trzebinia
TematAuschwitz-Birkenau – niemiecka fabryka śmierci
Data wydarzenia1939.09.28-1945.05
LokalizacjaWarszawa Warszawa, Pawiak, ul. Dzielna 24/26 KL Auschwitz I KL Mauthausen-Gusen (Austria) Niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau KL Auschwitz-Birkenau, Rampa nr I KL Auschwitz I, Plac apelowy KL Auschwitz-Birkenau, Bauhof KL Auschwitz I, Blok 11 i Ściana Śmierci KL Auschwitz II (Birkenau) KL Auschwitz II (Birkenau), Kanada KL Auschwitz-Birkenau, Rampa nr II KL Auschwitz I, Blok 10 KL Auschwitz II (Birkenau), Zigeunerfamilienlager KL Auschwitz II (Birkenau), Sauna KL Auschwitz I, Komora gazowa i krematorium nr I Warszawa, ul. Krucza 23
Pietrzykowski Tadeusz 08.04.1917, Warszawa
Temat